David van Weel VVD

De analyse

In juni 2026 concludeerde de Algemene Rekenkamer dat de politie in 2024 ruim 10.000 aangiften van ernstige misdrijven niet heeft behandeld. Vijf dagen later, in een overleg met de Tweede Kamer, zette minister Van Weel daar een kanttekening bij: het rapport zou ‘voor een heel groot deel’ over meldingen gaan, niet over aangiften, en in ‘meer dan de helft’ van de gevallen zou het gaan om zaken zonder enig aanknopingspunt voor de politie.

Het rapport zegt iets anders. Van de 10.000 zaken is 10% een melding, schreef de Rekenkamer de Kamer op 22 september. De minister schrijft zelf in zijn Kamerbrief van 24 september: ‘Ik betwist deze uitspraak niet.’ In dezelfde brief staat dat hij de verdeling tussen aangiften en meldingen niet kan herleiden naar politiecijfers. Zijn eigen gegevens onderbouwen de bewering dat het rapport ‘voor een heel groot deel’ over meldingen gaat dus niet. Daarmee voldoet de uitspraak niet aan regel 2 en regel 3. Omdat hij in de Kamer werd gedaan, gelden alleen de regels over feiten, onderbouwing en misleiding. Dit zijn er twee van.

De minister spreekt van een verschil in methode. Dat verschil is echt: de politie kijkt of er aanknopingspunten zijn om een zaak op te pakken, de Rekenkamer kijkt hoe ernstig een misdrijf is. Of bij veel zaken aanknopingspunten ontbraken, is daardoor een open vraag, en daarover geven wij geen oordeel. Maar de uitspraak van 23 juni ging uitdrukkelijk over wat er in het rapport van de Rekenkamer staat. Het verschil in methode onderbouwt niet dat dát rapport ‘voor een heel groot deel’ over meldingen gaat.

De laatste zin van zijn antwoord, ‘in meer dan de helft van de gevallen (…) is dat het geval’, kan ook worden gelezen als een uitspraak over het ontbreken van aanknopingspunten, niet over meldingen. Wij nemen die voor de minister gunstigste lezing mee. Aan de uitkomst verandert zij niets: de zin ervoor, dat het rapport ‘voor een heel groot deel’ over meldingen gaat, blijft op zichzelf staan.

Hoe de fout is ontstaan, laat zich reconstrueren. In de reactie van de minister op het conceptrapport, in april, stonden twee losse punten: dat het ook om meldingen gaat, en dat de helft niet kon worden opgepakt door gebrek aan aanknopingspunten. In het overleg van juni zijn die twee in één zin terechtgekomen. Een onjuiste uitspraak is geen leugen. De Code oordeelt over wat er gezegd is, niet over wat iemand bedoelde.

Eén verwijt uit dezelfde zaak nemen wij níet over. De Rekenkamer schrijft dat de minister in het halfjaarbericht politie van 3 juli 200 zedenzaken gebruikt als beeld voor alle 10.000. In de tekst van dat halfjaarbericht vinden wij dat getal niet, en ook niet de suggestie dat zedenzaken representatief zijn voor het geheel. Ook in het conceptverslag van het commissiedebat van 9 september vonden wij het niet. De volledige tekst van de reactie van de minister uit april hebben wij niet. Op basis van de beschikbare stukken valt die overtreding niet vast te stellen. Ook voor de Rekenkamer geldt: de oorspronkelijke tekst beslist.

Correctie (regel 12). Tot en met 24 september is de uitspraak van 23 juni niet ingetrokken. De Kamerbrief van die dag erkent het cijfer van de Rekenkamer, maar beschrijft vooral wat de minister ‘heeft willen’ zeggen.

In het debat die avond bood de minister in zijn eerste termijn excuses aan voor ‘de indruk (…) alsof ik het hele rapport van de ARK in twijfel trek of bagatelliseer’. Dat de Kamer onjuist was geïnformeerd, ontkende hij: ‘Nee, de Kamer is niet onjuist geïnformeerd.’ Over de zin uit juni zei hij rond kwart voor elf nog: ‘Daar heb ik gezegd: een groot deel bestaat uit meldingen. Daar sta ik overigens nog steeds achter’. Daarbij nam hij meldingen en zaken zonder aanknopingspunt samen.

In zijn tweede termijn, kort na middernacht, volgde de erkenning: ‘Ik realiseer mij nu, ook na uw inbreng, dat ik u, bedoeld of onbedoeld, op het verkeerde been heb gezet’. En: ‘Daar had de Algemene Rekenkamer gewoon gelijk in. Mijn excuses.’

Daarmee is de fout gecorrigeerd langs het kanaal waar zij werd gemaakt: de Kamer. In zijn tweede termijn erkende de minister alsnog uitdrukkelijk dat hij de Kamer op het verkeerde been had gezet. Die correctie is duidelijk. Tijdig was zij niet. Zij kwam drie maanden na de uitspraak, na de brief van de Rekenkamer van 22 september, en nadat de minister eerder diezelfde avond nog had ontkend dat de Kamer onjuist was geïnformeerd. De uitkomst van deze analyse verandert niet: die gaat over wat er op 23 juni werd gezegd.